Cuiavia. Vicus. 0014. Dzień czternasty.

Obudziły ich monotonne uderzenia wody o klepisko. Siąpiło. Dach, zapadnięty w kilku miejscach, ostatecznie skapitulował. Rozmokła darń puściła; brudne krople bębniły o rozmokłą ziemię.

Przy wejściu pęczniała kałuża; kolejna rozlewała się na środku izby.

Rozpalili ogień. Brak komina zamienił izbę w wędzarnię. Gotowali zupę łzawiąc i dławiąc się siwym oparem.

Siorbali w milczeniu, skuleni przy żarze; szukali miejsca, gdzie dym najmniej drażnił oczy. Deszcz miarowo szumiał, woda drążyła błotniste dołki.

– No cóż – odezwał się Robert. – Przynajmniej czeka nas spokojny dzień. Przymusowy odpoczynek.

Łypnęła na niego przez siwą zasłonę; w przekrwionych białkach błysnęło rozbawienie. – Luksusy. Wędzenie żywcem i darmowy prysznic. Żyć, nie umierać.

Tuż po posiłku chwycili za narzędzia, byle zająć czymś myśli. Agnieszka usiadła przy progu, w smudze szarego światła, i sięgnęła po witki. Splatała gniazda dla kur; palce pracowały coraz sprawniej. Robert, wyjąwszy nóż i polano, jął strugać głęboką łyżkę.

Ciszę mąciło tylko skrobanie stali o drewno, trzask witek i kapanie wody.

– Nudzi mi się – rzuciła nagle, przecinając monotonię. – Zagrajmy w coś.

Uniósł głowę znad lipowego polana. – W co? W liczenie kropel?

– W zgadywankę. Pomyślę o zwierzęciu, a wy pytajcie. Odpowiadam tylko „tak” lub „nie”.

– Zgoda! – przytaknął Robert, a Gniewko, dotąd tylko obserwujący, nadstawił uszu.

– Ja zaczynam. Przymknęła powieki, pozorując głęboki namysł. – Gotowe. Pytajcie.

– Ma racice? – wypalił Robert.

– Tak.

– Czy… mieszka w lesie? – upewnił się Gniewko.

– Nie.

– Przerasta mnie? – podjął Robert.

– Nie.

Gniewko zamilkł. Wodził wzrokiem po futrach wyściełających ich posłania. – Czy… nosi kożuch? – szepnął.

– Tak! – oczy Agnieszki rozbłysły.

– Koza! – krzyknął Robert, pewien zwycięstwa.

– Nie.

– Daje mleko? – dopytywał chłopiec.

– Tak.

– A rogi? Ma rogi?

Przybrała wyraz naukowego skupienia. – Czasem miewa, czasem nie.

Robert uniósł ręce w obronnym geście. – Zaraz, zaraz! Złamałaś zasadę! Usłyszałem coś innego niż „tak” lub „nie”! – żachnął się z udawanym oburzeniem. – Sama ustalasz reguły, by natychmiast je deptać. Oszustwo!

Roześmiała się. – Żadne oszustwo! – odparła. – Podałam czystą prawdę. Czasami wyrastają, a czasami nie.

Zerknął na nią, na chłopca, który marszczył brwi i milczał. Parsknął. – Niech ci będzie. Uznamy to za… zmyłkę.

– Teraz pytanie Gniewka – przerwała spór.

Chłopiec, nie spuszczając wzroku z futra, klasnął w dłonie. – Owca! – wykrzyknął triumfalnie.

– Trafiony! Wygrałeś! – krzyknęła.

– Twoja kolej, mądralo – Robert zmierzwił chłopcu włosy. – Wymyśl coś trudnego.

Gniewko wyprostował się i spoważniał nagle. – Mam.

– Dobrze – podjęła Agnieszka. – Jada trawę?

Chłopiec powoli zaprzeczył głową.

– Aha! – Robert podchwycił trop. – Mięsożerca. Mieszka w lesie?

– Tak.

– Ludzie się go lękają? – drążyła Agnieszka. Chłopiec zamilkł i ścisnął wargi.

– Tak. Bardzo.

– Polujemy na niego? – drążył Robert.

Gniewko znów zaprzeczył ruchem głowy.

W izbie zapadła cisza. – Chodzi samotnie? – szepnęła konspiracyjnie Agnieszka.

Gniewko spojrzał jej prosto w oczy. – Nie.

– Wilk! – wyrzucili z siebie jednocześnie.

Gniewko uśmiechnął się szeroko, czekając na reakcję.

Po kilku rundach Robert zaproponował zmianę zasad. – Teraz zagramy w „Co by było, gdyby…”. Ja pytam, wy szukacie odpowiedzi. – Skrzywił usta w uśmiechu na widok przeciekającego dachu. – Co by było, gdybyśmy zaprosili na kolację… Rusałkę?

Gniewko spoważniał w mgnieniu oka. Twarz mu stężała, w oczach błysnął lęk. – Nie wolno – szepnął.

Agnieszka przysunęła się do chłopca. – Dlaczego nie wolno? – zapytała łagodnie. – Wyjaśnij nam to.

– Jej się nie zaprasza. Przychodzi sama, kiedy zechce. Do chaty wpuszczać jej nie wolno. Domowik zaraz ją przepędzi. Należy do rzeki. – Wyjrzał na deszcz za progiem i zaraz odwrócił wzrok. – Trzeba uważać na jej włosy. Muszą ociekać wodą. Gdyby wyschły, straciłaby moc i wpadła w straszny gniew. A wtedy… wtedy biada nam wszystkim.

– Dlaczego biada? – zaciekawiła się.

– Kiedy zechce się bawić… – głos Gniewka niemal zanikł w szumie deszczu. – Bierze cię za rękę i każe tańczyć. Wirować bez końca, póki nie braknie tchu i sił w nogach. A gdy padniesz, wciąga cię pod wodę.

W zadymionej izbie zaległa ciężka cisza. Agnieszka, pragnąc rozproszyć mrok, wymusiła uśmiech. – Moja kolej – oznajmiła. – Dość straszydeł. Gniewko… co by było, gdybyś wzbił się w powietrze niczym ptak?

Lęk w oczach chłopca zgasł. Zamyślił się.

– No… – zaczął nieśmiało. – Wtedy nie musiałbym kosić trawy. Widziałbym z góry kryjówki kur i miejsca, gdzie rosną najlepsze grzyby. No i wilk… wilk by mnie nie dopadł. Bo uciekłbym w chmury. – Głos chłopca słabł, spoważniał.

– Chciałbym… chciałbym stać się żurawiem. Poleciałbym wysoko, aż do Żurawiej Drogi, tam, gdzie sypie się gwiezdne ziarno. Leciałbym, aż do dusz matki, ojca, Sławomira i Mileny. Pomachałbym im skrzydłem, żeby wiedzieli, że pamiętam… i że nic mi nie grozi.

Dym kłębił się w ciszy. Agnieszka przygarnęła chłopca, przycisnęła go mocno do siebie. Robert objął ich oboje, tworząc małą wyspę pośród mroku i szumu deszczu.

* * *

Ulewa ustała dopiero pod wieczór. Wyszli odetchnąć rześkim, wilgotnym powietrzem, świat lśnił świeżo umyty.

Kałuże odbijały ostatnie promienie słońca, które przecinały poszarpane chmury.

Myśli inżyniera natychmiast pognały ku cegłom. – Chodźcie – rzucił krótko. – Musimy sprawdzić, czy nic się nie stało.

Podeszli do wiaty. Namoknięta trzcina pociemniała, lecz spód pozostał suchy.

– Gniewko, spójrz tutaj! – zawołał dumnie. – Widzisz? Trzcina wytrzymała. Jeśli zwiążemy ją w ciasne snopki i przytwierdzimy do chaty, żadna ulewa nie wedrze się nam do środka.

Gniewko nieufnie wślizgnął się pod wiatę. Przesunął palcami po pylistym gruncie, a potem zbadał krawędź cegły. Suchość wprawiła go w osłupienie, spojrzał na Roberta inaczej niż przed chwilą.

– Spójrzcie! – zawołała Agnieszka, celując palcem w niebo. – Coś niesamowitego! Jakie ostre barwy!

Nad doliną rozpiął się potężny, podwójny łuk. Świetlisty most rzucony przez bogów między brzegami rzeki.

Gniewko pisnął z przerażenia. Rzucił się do przodu. Pochwycił jej dłoń, pociągnął ku ziemi. – Nie wolno! Nie wskazuj palcem! – Zacisnął palce na jej dłoni.

Zamarli, zaskoczeni gwałtownym wybuchem. – Dlaczego? Co się stanie? – zapytała łagodnie, kucając przy nim.

– Bo palec ci uschnie i odpadnie – wychrypiał; śledził wzrokiem jej dłoń w poszukiwaniu pierwszych oznak klątwy. – To Łuk Peruna. Nie wolno go pokazywać.

Wymienili zdumione spojrzenie. – Łuk Peruna? Wyjaśnij nam to.

Chłopiec, wciąż kurczowo trzymając dłoń opiekunki, zmierzył tęczę nabożnym, lękliwym spojrzeniem.

– Weles nienawidzi Swarożyca – zaczął. – Nasyła chmury, by skraść światło. Perun wpada w gniew, bo traci z oczu ludzkie sprawy. Grzmi i rozgania mrok. A potem jego łuk… – wskazał głową – …spija wodę z ziemi z powrotem do nieba. Tak ziemia odzyskuje suchość.

Patrzyli na niego w milczeniu.

– Zatem wróży pomyślność – próbowała ukoić lęk dziecka. – Pobiegniemy tam? Sprawdzimy, gdzie dotyka ziemi!

Odskoczył gwałtownie. – Nie! Nigdy! Nie wolno!

– Dlaczego? Co grozi komuś, kto podejdzie za blisko? – Robert nie odpuszczał.

– Łuk Peruna otwiera wrota. Kto przez nie przejdzie, tego bogowie odmienią. – Spojrzał na nich i ściszył głos do szeptu. – Bo… jak chłop pod niego wejdzie, to mu… – spuścił wzrok – …odpadnie i wyrosną piersi. Zrobi się z niego baba. A gdy baba pod niego wejdzie, to płaska się zrobi i chłopem się stanie.

Wpatrywali się w niego zaskoczeni. Robert stłumił uśmiech, widząc jego powagę.

Chłopiec, pragnąc dowieść swej racji, rozejrzał się konspiracyjnie i wskazał brodą odległą ścianę lasu. – U nas… tam, za lasem… mieszkają tacy dwaj. Bracia. Ale Rzepicha i baby ze wsi gadają, że żadni z nich bracia. Powiadają, że ten młodszy, Wit, był kiedyś dziewuchą. Musiał ganiać za tęczą i… wbiegł pod łuk. I teraz jest chłopem.

Tęcza na niebie powoli blakła. Milczeli, pozwalając, by słowa Gniewka zawisły w wilgotnym powietrzu. Agnieszkę przeszył dreszcz. Zmrużyła oczy, szukając w gęstwinie śladu chaty tajemniczych braci. Prędzej czy później tam pójdzie.

* * *

Kładli się spać. Gniewko leżał pod grubym futrem.

– Co to za stwór: szybko biega, śmieje się… – zaczęła Agnieszka cicho.

– I wie gdzie się kury niosą – dodał Robert.

– Domowik raduje się dzisiaj – szepnął chłopiec, głosem drżącym od śmiechu. – Lubi, gdy w chacie gości wesołość. I gdy trzymamy się razem.